Strona Główna

Z dniem 13 października 2022 r. weszła w życie uchwalona w dniu 9 lutego 2022 r. nowelizacji przepisów kodeksu spółek handlowych (k.s.h.). Wśród zmian licznie wprowadzonych na mocy nowych przepisów, z perspektywy funkcjonowania ogółu spółek kapitałowych, na szczególną uwagę zasługują regulacje poszerzające kompetencje rad nadzorczych, a także przewidujące nową filozofię odpowiedzialności organów danych spółek zgodnie z dyrektywną tzw. „Business Judgement Rule” (BJR).

Myślą przewodnią zmian dotyczących funkcjonowania rad nadzorczych było przede wszystkim zapewnienie tym organom nieskrępowanego dostępu do pełnej informacji
o bieżącym funkcjonowaniu danego podmiotu gospodarczego. Dlatego znowelizowane przepisy rozszerzyły krąg osób, które winny przekazywać na żądanie członków rad nadzorczych pełnie informacji oraz komplet dokumentacji dotyczącej działalności spółki o osoby pełniące funkcję prokurentów oraz osoby, które w sposób regularny wykonują dla danej spółki określone czynności w oparciu o umowy cywilno-prawne (np. biura rachunkowe, kancelarie prawne).

Nadto, mając na uwadze fakt postępującej profesjonalizacji i specjalizacji obrotu, ustawodawca przyznał radom nadzorczym spółek kapitałowych kompetencję
do samodzielnego, z ominięciem w tym zakresie organów zarządzających, powoływania doradców, którzy będą umocowani do fachowej oceny kwestii będącej przedmiotem kontroli albo do przygotowania pojedynczej opinii lub analizy. Dodatkowo rady nadzorcze spółek, których sprawozdania finansowe podlegają obowiązkowemu zaopiniowaniu przez biegłego rewidenta mają obowiązek podejmowania ścisłej współpracy z kluczowym rewidentem, w tym są obowiązane, przed podjęciem działań określonych w art. 219 § 3 k.s.h, do wysłuchania sprawozdania z przeprowadzonego badania sprawozdania finansowego. Omawiane regulacje mają dać radom nadzorczym możliwości funkcjonowania w oparciu o możliwie najlepsze merytoryczne wsparcie kompetentnych specjalistów.

Wreszcie, nowowprowadzone przepisy w odniesieniu do rad nadzorczych spółek akcyjnych zmierzają do zmotywowania tych organów do podejmowania aktywności
już na etapie decyzyjnym, a nie jak miało to miejsce dotychczas post factum, jako formę reakcji na działania już przed daną spółkę zrealizowane. Kierując się tym zapatrywaniem znowelizowane przepisy nakładają na zarząd spółek akcyjnych obowiązek przekazywania radom nadzorczym informacji o: 

1. uchwałach zarządu i ich przedmiocie;
2. sytuacji spółki, w tym w zakresie jej majątku, a także istotnych okolicznościach z zakresu prowadzenia spraw spółki, w szczególności w obszarze operacyjnym, inwestycyjnym i kadrowym;
3. postępach w realizacji wyznaczonych kierunków rozwoju działalności spółki, przy czym powinien wskazać na odstępstwa od wcześniej wyznaczonych kierunków, podając zarazem uzasadnienie odstępstw;
4. transakcjach oraz innych zdarzeniach lub okolicznościach, które istotnie wpływają lub mogą wpływać na sytuację majątkową spółki, w tym na jej rentowność lub płynność;
5. zmianach uprzednio udzielonych radzie nadzorczej informacji, jeżeli zmiany te istotnie wpływają lub mogą wpływać na sytuację spółki.

Przywołana zmiana miała na celu zapewnienie radom nadzorczym skutecznego instrumentu do możliwie najszybszej interwencji w sytuacji, w której dane działania zarządu spółki akcyjnej mogłoby być kwalifikowane jako szkodliwe dla spółki.

Przechodząc do zmian dotyczących odpowiedzialności organów danych spółek (przede wszystkim członków zarządu) za szkody im wyrządzone, omawiana nowelizacja przynosi dość istotną rewizję, tj. oparcie potencjalnej odpowiedzialności o dyrektywę „Business Judgement Rule” (BJR). Otóż zgodnie z BJR organowi, który swoim działaniem wyrządził spółce szkodę nie można zarzucić działania z brakiem należytej staranności wynikającej z zawodowego charakteru prowadzonej działalności (a więc działania zawinionego), jeżeli zachowanie generujące szkodę było podjęte w ramach uzasadnionego ryzyka gospodarczego, przy dokonaniu starannej oceny tej okoliczności w oparciu o informacje, analizy i opinie, które, uwzględniając daną sytuację, winny być brane pod uwagę, a także jeżeli działanie takie można sklasyfikować jako lojalne wobec spółki. Motywacją do wprowadzenia takiego modelu odpowiedzialności, było przeświadczenie ustawodawcy, iż prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z immanentnym ryzykiem – nigdy w biznesie nie ma sytuacji
w całej rozciągłości jednoznacznych, pozbawionych ryzyka poniesienia porażki. Zatem dla osób działających w imieniu podmiotów gospodarczych w formie spółek kapitałowych należało wprowadzić pewien „wentyl bezpieczeństwa” dający pewność,
iż w sytuacji, w której dochowają oni pełni wymaganej staranności, a mimo to spółka poniesie szkodę, to nie będą oni za taką porażkę pociągnięci odpowiedzialności cywilno-prawnej.

Kierunek taki uznać należy za ze wszech miar słuszny, bowiem będzie on zachęcał reprezentantów danych podmiotów gospodarczych do podejmowania bardziej zdecydowanych działań, mogących zaowocować pożądanymi rezultatami gospodarczymi.

Adwokat – Marceli Wrzałek